Ceramika użytkowa IWP /NR 6’58 (14)

Artykuł pochodzi z czasopisma „Projekt” nr 6’58 | 14 
Autor: Irena Huml

Wybrane fragmenty:

Przedmioty codziennego użytku, produkowane masowo, stosunkowo rzadko wchodzą w orbitę zainteresowań naszych plastyków. Tym cenniejsza wydaje się inicjatywa Instytutu Wzornictwa Przemysłowego w Warszawie, który zorganizował u siebie m. in. również pracownię ceramiczną ze stałym zespołem artystów-projektantów. Praca ich prowadzona systematycznie od szeregu lat dopiero niedawno spotkała się z zasłużonym uznaniem. Projektanci wyszli wreszcie z zamkniętego kręgu pracownianych projektów i znaleźli szersze możliwości oddziaływania na poziom naszej ceramiki poprzez produkcję przemysłową. Dziś mają już poza sobą wiele prac zrealizowanych przez fabryki w Chodzieży, Wałbrzychu i inne.
Całokształt obecnego dorobku pracowni ceramicznej I.W.P. obejmuje zarówno ceramikę dekoracyjną jak i użytkową. Tym razem zajmiemy się obszerniej ceramiką użytkową, nad którą pracuje zespół w składzie: Danuta Duszniak, Zofia Przybyszewska, dawniej jeszcze Zofia Palowa — projektantki form oraz Zofia Galińska — dekoracja kalką ceramiczną i stalodrukiem. Nad całością i koordynacją pracy w obu działach czuwa świetny fachowiec — Maria Sobolewska. Pod jej kierunkiem zaczynają się z wolna niwelować istniejące wśród projektantów dotychczas po- działy na specjalności. Artyści poszerzają więc krąg swoich zainteresowań, wnikając w problemy związane z po- wstawaniem nowoczesnej ceramiki użytkowej w Polsce. „Pracownia posiada oczywiście odpowiednie zaplecze techniczne. Są to przede wszystkim własne piece ceramiczne do wypalania, które pozwalają na wykonywanie nie tylko próbnych eksponatów dla fabryk, lecz także małych serii wyrobów na sprzedaż, które można ‚nabyć w warszawskim CDT i w niektórych sklepach MHD. Wyższa ich cena tłumaczy się inną niż fabryczna kalkulacją kosztów wynikającą z laboratoryjnych warunków produkcji. Walory artystyczne i techniczne tych wyrobów oraz unikatowy charakter usprawiedliwiają w pełni ten koszt.
Na ogólną poprawę poziomu naszej ceramiki w ostatnich dwóch latach wpłynęło także tworzenie ośrodków wzorcujących przy większych zakładach przemysłowych i współpraca z indywidualnymi artystami. Najlepiej pracującymi placówkami tego typu są ośrodki we włocławskiej fabryce fajansów i w Wałbrzychu.
Wróćmy jednak do porcelany, ona to bowiem jest głównym tworzywem dla projektantów zakładu z I.W.P. W porcelanie wykonują oni te pełne prostoty, o niespotykanych dotąd u nas kształtach wazony, popielniczki, komplety toaletowe a także nakrycia stołowe. W pracy swej artyści kładą nacisk zarówno na staranne opracowanie formy, jak i jej dekorację. Zgranie tych czynników jest konieczne do osiągnięcia harmonijnej całości przedmiotu. W nowoczesnej formie charakterystyczną cechą, obok prostoty, jest często asymetria. Ona to odróżnia kompozycję współczesną od tradycyjnej. Projektowanie takich asymetrycznych brył wymaga od artysty precyzji myślenia i wyczucia przestrzennego, koniecznych dla zrozumienia podstawowej funkcji tworzonego kształtu — jego wartości użytkowej jako przedmiotu codziennego. Problem ten da się łatwo prześledzić choćby na przykładzie wazonu. Nowatorstwo polega tu nie tylko na stworzeniu oryginalnej bryły, lecz także na innym niż dotychczas rozmieszczeniu otworów, pozwalających na rozłożenie kwiatów w różnych poziomach czy też w kilku grupach. Te na wskroś nowoczesne formy, zrywające pozornie z wszelką dotychczasową tradycją, wywodzą swój rodowód od nie każdemu może dzisiaj znanych naczyń starożytnego Egiptu, Krety i wczesnogreckich. Nie mniej istotna jest tu inspiracja sztuką ludów pierwotnych. Pokrewnym. a przecież różnym zagadnieniem jest sprawa dekoracji. rozłożonej odpowiednio na formie ceramicznej i dostosowanej do funkcji użytkowej przedmiotu. Tak np. wazon nie może otrzymać zbyt agresywnej dekoracji, która by konkurowała z kwiatami. Jej zadaniem jest podkreślenie piękna bukietu. Nowoczesna dekoracja, którą lansuje I.W.P., składa się bądź z elementów abstrakcyjnych — linii i plam zestawionych ze sobą w najróżniejszych układach, bądź, jak w wypadku kalki ceramicznej i stalodruku, ma charakter graficznego wzoru dalekiego jednak od naturalizmu.

Specjalistą i nowatorem w tej dziedzinie jest Zofia Galińska. Jej to zawdzięcza nasza porcelana coraz szersze zastosowanie stalodruku, dotychczas bowiem techniki tej używano jedynie przy masowym wykonywaniu wąskich girland lub pasów. W dekoracji projektowanej przez Galińską uderza, poza lekkością kreski i delikatnością barwy, także swoisty wdzięk i humor. Zarówno sylwety ludzi jak i zwierząt, potraktowane bardzo zwięźle, pełne są wyrazu. Tu wesołe psy skaczą po wijącej się wokół wazonu dróżce, gdzie indziej znów rycerze walczą ze sobą w turnieju.

Osiągnięcia Galińskiej, podobnie jak i całego zespołu, o którym była mowa, są wynikiem osobistego wkładu artystów — talentu podbudowanego zapleczem techniczno – naukowym stworzonym przez Instytut. Warsztat naukowy stanowi doskonale wyposażona biblioteka, wzorcownia, ośrodek dokumentacji z zakresu wzornictwa i bogate kartoteki fotograficzne.

Skupienie w I.W.P. szeregu działów, których praca dotyczy zagadnień związanych z estetyką życia codziennego, ułatwia każdemu z projektantów należyte zrozumienie jego własnego problemu na gruncie ogólnych tendencji panujących we współczesnej sztuce użytkowej.

Reklama

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s