Bauhaus 1919-1933 /5’86 (170)


Artykuł pochodzi z czasopisma „Projekt” nr 5’86 | 170
Autor: Jurgen Weichardt

Wybrane fragmenty:

„Rzadko się zdarza, by z jednej uczelni artystycznej wyszło aż tyle wartościowych impulsów co ze szkoły w Bauhaus’ie”
„(…) Uczelnia ta wprowadziła i wypróbowała nowatorski program kształcenia architektów, projektantów przemysłowych i artystów. Istotnymi elementami nowej pedagogiki sztuki było wychowanie poprzez pracę warsztatową i podstawowe nauczanie artystyczne w formie nauk wstępnych (kursy zerowego, czyli ścisłe powiązanie kształcenia z procesem produkcyjnym oraz wychowanie w duchu pracy zespołowej).”
„Uczelnia skoncentrowała się na wzornictwie przemysłowym związanym z rosnąca industrializacją co odpowiadało społecznym potrzebom. Wychowankowie Bauhausu starali się projektować funkcjonalne, trwałe, tanie i estetyczne przedmioty.”

„1 Kwietnia 1919 roku został powołany do Weimaru berliński architekt Walter Gropius, który połączył obie szkoły (przyp. Wyższą Szkołę Sztuk Plastycznych i Szkołę Rzemiosła Artystycznego) nadając im wspólną nazwę – Państwowa Szkoła Bauhaus.”
„Bauhaus oznaczał zjednoczenie wszelkich dyscyplin sztuk plastycznych, rzemiosła i architektury w jednej uczelni.”
„Bauhaus odznaczał także warsztatowe wykształcenie obok artystycznego. Uczniowie musieli rozpoczynać od nauki rzemiosła, po czym składali egzamin czeladniczy.”

„Do grona nauczycielskiego powołał Gropius awangardowych twórców różnych narodowości. Byli wśród nich Lyonel Feininger, Johannes Itten, Wassily Kandinsky, Paul Klee, Gerhard Marcks, Laszlo Moholy-Nagy, Georg Muche i Oskar Schlemmer. Stopniowo uruchamiano warsztaty : stolarnie, obróbki metalui, garncarską, malowania na szkle czyli sztuki witraży, malarstwa ściennego, tkactwa, introligatornię, drukarnię i pracownię scenografii.”

„Bauhaus ucieleśniał ideologię społecznej demokracji. Dla prawicowych partii politycznych istnienie i rola uczelni były solą w oku. Za wszelką cenę usiiowały one doprowadzić do jej upadku uciekając się do otwartych ataków a nawet publicznych oszczerstw.”
„Po trzech latach przystąpiono do generalnej rozprawy z postępową uczelnią weimarską, co doprowadziło do jej upadku. Rada MInistrów postanowiła (…) z dniem 1 kwietnia 1925 roku rozwiązać Bauhaus.”
„Protesty świata artystycznego i opinii publicznej były bardzo liczne. Wiele ofert zaczęło napływać z innych miast w kraju proponując uczelni i jej nauczycielom nową siedzibę. Wybór padł na miasto Dessau, dokąd z wiosną 1925 roku przeniosła się większość mistrzów i uczniowie.”
„Ranga Bauhausu wzrosła z chwilą uznania uczelni w październiku 1926 roku za wyższą szkołę i umieszczenie w podtytule Wyższa Szkoła Wzornictwa. (…) Obok mistrzów, którzy otrzymali tytuły profesorskie, znaleźli w szkole zatrudnienie jej absolwenci, młodzi mistrzowie: Josef Albers, Herbert Bayer, Marcel Breuer, Hinnerk Scheper, Joost Schmidt oraz Gunta Stolzel. Z chwilą uzyskania własnego gmachu poprawiły się warunki pracy. Nowy budynek uczelni zbudowany według projektu Waltera Gropiusa został uroczyście otwarty 4 grudnia 1926 r. (…)”

„[przyp. Prawica] Już od pierwszej chwili wznowiła polityczne ataki pod adresem Bauhausu. Jego przeciwnicy zjednoczyli się w specjalnie do tego celu utworzonym zgromadzeniu obywatelskim. Uczelnia Bauhaus stała się przedmiotem ostrej walki politycznej miedzy poszczególnymi partiami. Gropius czuł się w dużym stopniu uwikłany w potyczki wokół uczelni, które tymczasem wyszły poza miejscowe granice Dessau i dotarły az do ław Reichstagu. (…) 1 kwietnia 1928 roku opuścił Bauhaus . Na swojego następcę zaproponował Hannesa Meyera. Meyer zmienił profil szkoły , dał pierwszeństwo architekturze a celem jego stało się połączenie dydaktyki z badaniami naukowymi.”
„Latem 1930 roku Hannes Meyer został z powodów politycznych bez wypowiedzenia zwolniony z pracy.”
„Architekt Ludwig Mies van der Rohe, trzeci dyrektor Bauhaus usiłował – podobnie jak Gropius – wyłączyć uczelnię z uwikłań politycznych i w ten sposób utrzymać ja przy życiu. Nauka oscylowała w stronę puryzmu, jasności i doskonałości form, produkcyjna praca w warsztatach została ograniczona.”

„22 sierpnia tego roku [przyp. 1932 r.] rada gminna (…) opowiedziała się za wnioskiem hitlerowców wstrzymania wszelkiej działalności dydaktycznej Bauhausu z dniem 1 października 1932 roku i zwolnienia z pracy wszystkich pedagogów.”

„Ludwig Mies van der Rohe usiłował ratować szkołę przekształcając ją w prywatny instytut. Bauhaus przeniósł się do Berlina i zainstalował w pomieszczeniach opustoszałej fabryki. Ponieważ cały zespół pedagogiczny pozostał w komplecie, można było stworzyć warunki kontynuowania działalności artystycznej i dydaktycznej według dawnego programu.”

„Z nastaniem dyktatury faszystowskiej los Bauhausu został przesądzony, 11 kwietnia policja zrewidowała budynek szkoły pod pozorem szukania ulotek komunistycznych.”
„Akcja policyjna była punktem końcowym długiego łańcucha ataków i szykan. (…) Pomieszczenia Bauhausu zostały zapieczętowane, a tym samym zorganizowana praca utrudniona. Doszły jeszcze kłopoty finansowe, 20 lipca 1933 roku pracownicy Bauhausu – podobnie jak kiedyś w Weimarze – postanowili rozwiązać uczelnię.”

„4 grudnia 1976 roku odbyła się w auli odbudowanego gmachu Bauhausu w Dessau uroczystość Rady Ministrów NRD z okazji 50-lecia otwarcia gmachu uczelni. (…) Gmach uczelni w Dessau otrzymał pierwotny wygląd. (…) Gmach ten został w 1977 roku siedzibą Ośrodka Naukowo-Kulturalnego Bauhaus’u. Centrum to gromadzi dokumentację i eksponaty z przeszłych dokonań uczelni, organizuje wystawy  i zapoznaje rok rocznie tysiące zwiedzających z tradycjami Bauhausu.”

Wykorzystane ilustracje:

  1. Walter Gropius (dyrektor 1919-1928)
  2. Hannes Meyer (dyrektor 1928-1930)
    Ludwig Mies van der Rohe (dyrektor 1930-1933)
  3. Walter Gropius, pomnik ku czci poległych w puczu Kappa w Weimarze w 1920 r.
    Joost Schmidt, plakat na wystawę Bauhaus’u
    Herbert Bayer, strona tytułowa czasopisma Bauhaus’u, zeszyt 1, 1928
  4. Gmach Bauhaus’u, 1926 (fot. Lucia Moholy-Nagy)
  5. K. J. Jucker i Wilhelm Wagenfeld, lampa stołowa (praca warsztatowa), 1923/24
  6. Mart Stam , krzesła i fotele z rurek metalowych, 1928
  7. Marianne Brandt i Hand Przyrembel, ruchoma lapmpa wisząca (praca warsztatowa), 1926

 

Reklama

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s